Hoạt động kiểm soát biên giới tại châu Âu đang bước vào giai đoạn số hóa với hai hệ thống thường xuyên được nhắc đến là EES và ETIAS. Dù có tên gọi gần giống nhau và đều liên quan đến người nước ngoài nhập cảnh châu Âu, đây là hai hệ thống có mục đích và đối tượng áp dụng khác nhau.
Hệ thống Xuất nhập cảnh EES đã bắt đầu được triển khai theo từng giai đoạn từ ngày 12/10/2025 và chính thức vận hành đầy đủ tại các cửa khẩu biên giới bên ngoài của những quốc gia tham gia từ ngày 10/4/2026. Trong khi đó, ETIAS chưa hoạt động và hiện được Liên minh châu Âu dự kiến triển khai trong quý IV/2026.
Đối với người Việt Nam có kế hoạch du lịch, công tác hoặc thăm thân tại châu Âu, điều quan trọng là hiểu mình chịu sự điều chỉnh của hệ thống nào và cần chuẩn bị gì trước chuyến đi.
EES, viết tắt của Entry/Exit System, là hệ thống công nghệ thông tin tự động dùng để ghi nhận hoạt động nhập cảnh và xuất cảnh của công dân ngoài Liên minh châu Âu khi họ đến các quốc gia châu Âu tham gia hệ thống để lưu trú ngắn hạn.
Thay vì chỉ đóng dấu lên hộ chiếu như trước đây, EES tạo hồ sơ điện tử về hành trình của người nhập cảnh. Hệ thống ghi nhận:
EES giúp cơ quan quản lý biên giới theo dõi chính xác thời gian lưu trú, phát hiện người ở quá hạn và tăng cường kiểm soát an ninh tại khu vực Schengen.
Từ ngày 10/4/2026, hệ thống đã được triển khai đầy đủ và thay thế việc đóng dấu hộ chiếu thủ công tại các cửa khẩu thuộc phạm vi áp dụng.
Có. EES áp dụng với công dân ngoài EU nhập cảnh để lưu trú ngắn hạn, bao gồm cả:
Do công dân Việt Nam thông thường phải xin visa Schengen trước chuyến đi, người Việt nhập cảnh bằng visa ngắn hạn vẫn có thể được đăng ký thông tin trên EES tại cửa khẩu.
EES không thay thế visa Schengen và cũng không phải một loại giấy phép người Việt phải tự xin trước. Việc đăng ký được thực hiện trong quá trình kiểm soát biên giới khi hành khách nhập cảnh hoặc xuất cảnh.
Ở lần đăng ký đầu tiên, quá trình kiểm tra có thể mất nhiều thời gian hơn do hành khách cần cung cấp dữ liệu sinh trắc học. Trong những lần tiếp theo, cơ quan biên giới có thể đối chiếu thông tin đã được lưu trong hệ thống.
EES không tạo ra một quy định lưu trú mới. Người được phép lưu trú ngắn hạn tại khu vực Schengen vẫn phải tuân thủ giới hạn tối đa 90 ngày trong bất kỳ giai đoạn 180 ngày nào, trừ trường hợp có giấy phép hoặc loại visa cho phép lưu trú dài hơn.
Điểm khác biệt là số ngày nhập cảnh và xuất cảnh giờ đây được ghi nhận bằng dữ liệu điện tử. Điều này giúp cơ quan quản lý dễ dàng xác định một người còn được phép lưu trú bao nhiêu ngày hoặc đã ở quá thời hạn hay chưa. Liên minh châu Âu cũng cung cấp công cụ trực tuyến để hành khách kiểm tra thời gian lưu trú còn lại dựa trên dữ liệu liên quan.
Vì vậy, hành khách không nên chủ quan dựa vào việc tự đếm dấu xuất nhập cảnh như trước.
ETIAS là viết tắt của European Travel Information and Authorisation System. Đây là giấy phép đi lại điện tử dành cho công dân của những quốc gia được miễn visa khi đến 30 quốc gia châu Âu áp dụng ETIAS để lưu trú ngắn hạn.
Theo thông tin chính thức hiện tại, ETIAS dự kiến bắt đầu hoạt động trong quý IV/2026. Liên minh châu Âu chưa công bố ngày triển khai cụ thể và khẳng định hành khách chưa cần thực hiện bất kỳ thủ tục nào vào thời điểm này.
Khi hệ thống hoạt động, người thuộc diện áp dụng sẽ đăng ký trực tuyến, cung cấp thông tin cá nhân và hộ chiếu, trả phí xử lý rồi nhận kết quả cấp phép đi lại.
ETIAS không phải visa. Việc có ETIAS cũng không đảm bảo chắc chắn được nhập cảnh, bởi quyết định cuối cùng vẫn thuộc về cơ quan kiểm soát biên giới.
Trong đa số trường hợp, người chỉ mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam không thuộc nhóm xin ETIAS, vì Việt Nam không phải quốc gia được miễn visa Schengen ngắn hạn.
Người Việt vẫn cần xin visa Schengen phù hợp trước khi đi du lịch, công tác hoặc thăm thân tại khu vực này. Sau khi được cấp visa, đương đơn sử dụng visa để làm thủ tục nhập cảnh và thông tin hành trình có thể được ghi nhận qua EES.
Tuy nhiên, người gốc Việt đang mang hộ chiếu của một quốc gia được miễn visa châu Âu có thể phải xin ETIAS sau khi hệ thống chính thức hoạt động. Yêu cầu được xác định theo quốc tịch thể hiện trên hộ chiếu được sử dụng cho chuyến đi, không dựa vào nơi sinh hoặc nguồn gốc của hành khách.
EES là hệ thống ghi nhận hoạt động qua biên giới, còn ETIAS là hệ thống cấp phép đi lại trước chuyến đi.
EES áp dụng với nhiều công dân ngoài EU đến châu Âu để lưu trú ngắn hạn, kể cả người có visa Schengen. ETIAS chỉ áp dụng với người mang hộ chiếu của quốc gia được miễn visa.
EES được thực hiện tại cửa khẩu và đã hoạt động đầy đủ từ ngày 10/4/2026. ETIAS sẽ yêu cầu đăng ký trước chuyến đi nhưng đến tháng 7/2026 vẫn chưa vận hành; thời điểm được công bố hiện nay là quý IV/2026.
EES không bãi bỏ hoặc thay thế visa Schengen. Người Việt vẫn phải nộp hồ sơ tại cơ quan đại diện hoặc trung tâm tiếp nhận phù hợp và đáp ứng các yêu cầu về mục đích chuyến đi, tài chính, công việc, lịch trình và khả năng quay về Việt Nam.
Quá trình thu nhận hoặc đối chiếu dữ liệu sinh trắc học có thể khiến thủ tục biên giới kéo dài hơn, nhất là trong lần đầu đăng ký. Hành khách nên đến sân bay đúng giờ, chuẩn bị sẵn hộ chiếu, visa và các giấy tờ chứng minh chuyến đi.
Việc nhập cảnh và xuất cảnh được ghi nhận điện tử làm giảm khả năng nhầm lẫn khi tính số ngày lưu trú. Người thường xuyên đi châu Âu cần chủ động kiểm tra lịch sử hành trình và bảo đảm không vượt giới hạn cho phép.
ETIAS chưa nhận hồ sơ. Người dùng nên cảnh giác với các website trung gian tuyên bố có thể đăng ký hoặc bảo đảm ETIAS trước thời điểm hệ thống hoạt động. Liên minh châu Âu cho biết trang chính thức sẽ thuộc tên miền Europa.eu và ngày vận hành cụ thể sẽ được thông báo trước.
Theo ông Trần Lê Minh Đức, Founder và Giám đốc Công ty Tam Duc Global, điểm dễ gây nhầm lẫn nhất là nhiều người đang xem EES và ETIAS như hai loại visa mới.
Ông cho rằng đối với phần lớn khách hàng sử dụng hộ chiếu Việt Nam, thay đổi trực tiếp nhất hiện nay nằm ở quy trình kiểm soát xuất nhập cảnh qua EES, chứ không phải việc xin ETIAS. Người Việt vẫn cần chuẩn bị visa Schengen theo quy định hiện hành, đồng thời nên lưu ý thời gian làm thủ tục và tuân thủ chính xác số ngày được phép lưu trú.
EES và ETIAS là hai phần trong quá trình số hóa quản lý biên giới châu Âu nhưng không có cùng chức năng. EES đã vận hành đầy đủ và tác động trực tiếp đến quá trình nhập cảnh của nhiều du khách ngoài EU. ETIAS dự kiến triển khai trong quý IV/2026 và chủ yếu dành cho người được miễn visa.
Với người sử dụng hộ chiếu Việt Nam, visa Schengen vẫn là yêu cầu quan trọng trước chuyến đi. Đương đơn không cần xin ETIAS nhưng cần sẵn sàng cung cấp dữ liệu sinh trắc học khi làm thủ tục tại biên giới.
Không. EES là hệ thống ghi nhận nhập cảnh, xuất cảnh và dữ liệu sinh trắc học tại biên giới.
Có thể có. Người Việt nhập cảnh ngắn hạn vào các quốc gia tham gia sẽ được đăng ký hoặc kiểm tra thông tin qua EES.
Thông thường không, vì người mang hộ chiếu Việt Nam vẫn thuộc diện phải xin visa Schengen.
Chưa. ETIAS dự kiến hoạt động trong quý IV/2026 và EU chưa công bố ngày bắt đầu cụ thể.
Ông Trần Lê Minh Đức
Founder và Giám đốc Công ty Tam Duc GlobalÔng là người sáng lập thương hiệu Global Visa TDC, hoạt động trong lĩnh vực tư vấn visa và định cư quốc tế. Từ kinh nghiệm đồng hành cùng các hồ sơ thực tế, ông thường xuyên phân tích chính sách nhập cư nhằm giúp người Việt hiểu đúng quy định và chuẩn bị lộ trình ra nước ngoài phù hợp.
Xem toàn bộ thư viện
