Hộ gia đình do người Việt làm chủ tại Mỹ có thu nhập trung vị khoảng 86.000 USD năm 2023, cao hơn mức chung của các hộ gia đình Mỹ nhưng thấp hơn mức trung vị của cộng đồng người Mỹ gốc Á. Về giáo dục, 36% người Việt từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân hoặc cao hơn. Các con số cho thấy nhiều tiến bộ, đồng thời phản ánh những khác biệt đáng kể giữa các thế hệ.
Người Việt là một trong sáu nhóm dân cư gốc Á lớn nhất tại Hoa Kỳ. Theo Pew Research Center, khoảng 2,3 triệu người tại Mỹ nhận mình là người Việt hoặc có nguồn gốc Việt, dựa trên phân tích dữ liệu American Community Survey giai đoạn 2021–2023.
Khái niệm này bao gồm người nhập cư sinh tại Việt Nam, người sinh tại Mỹ và một số người có nhiều nguồn gốc sắc tộc. Vì vậy, con số 2,3 triệu lớn hơn số người nhập cư từ Việt Nam, được Migration Policy Institute ước tính ở mức hơn 1,3 triệu người vào năm 2022.
Việc phân biệt hai nhóm là cần thiết khi đánh giá thu nhập và trình độ học vấn, bởi thời gian sinh sống, khả năng tiếng Anh, độ tuổi và hệ thống giáo dục mà mỗi người trải qua có thể khác nhau.
Theo Pew Research Center, thu nhập trung vị hằng năm của các hộ gia đình do người Việt làm chủ đạt khoảng 86.000 USD vào năm 2023.
“Trung vị” không phải thu nhập trung bình. Đây là mức chia các hộ gia đình thành hai nửa: một nửa có thu nhập cao hơn và một nửa thấp hơn. Chỉ số này thường ít bị tác động bởi một số ít hộ có thu nhập đặc biệt cao.
Mức 86.000 USD cao hơn thu nhập trung vị của toàn bộ hộ gia đình Mỹ trong cùng dữ liệu so sánh, nhưng thấp hơn mức khoảng 105.600 USD của các hộ gia đình gốc Á nói chung.
Sự khác biệt cho thấy cộng đồng người Việt có nền tảng kinh tế tương đối ổn định, nhưng chưa đạt mức thu nhập của một số nhóm gốc Á có tỷ lệ lao động trình độ cao lớn hơn.
Trong bản khảo sát dựa trên dữ liệu năm 2022, Pew từng ghi nhận thu nhập trung vị của hộ gia đình người Mỹ gốc Việt ở mức 81.000 USD. Việc số liệu tăng lên 86.000 USD trong bộ dữ liệu năm 2023 có thể phản ánh biến động thu nhập danh nghĩa, cơ cấu mẫu và thời điểm đo lường. Khi so sánh qua thời gian, cần chú ý đến lạm phát và phương pháp của từng báo cáo.
Dữ liệu Pew được sử dụng trong nội dung ban đầu cho thấy thu nhập trung vị của hộ gia đình gốc Việt thấp hơn một số cộng đồng lớn khác:
Hộ gia đình gốc Hàn Quốc: khoảng 93.600 USD;
Hộ gia đình gốc Philippines: khoảng 106.400 USD;
Hộ gia đình gốc Ấn Độ: khoảng 151.200 USD;
Hộ gia đình gốc Việt: khoảng 86.000 USD.
Tuy nhiên, không nên đọc các con số này như một bảng xếp hạng năng lực hoặc mức độ thành công của từng dân tộc.
Thu nhập hộ gia đình chịu tác động của nhiều yếu tố, bao gồm số người có việc làm trong hộ, độ tuổi, bang cư trú, ngành nghề, trình độ học vấn, thời điểm nhập cư và chi phí sinh hoạt tại địa phương.
Ví dụ, một hộ có hai người đi làm tại khu vực chi phí cao có thể có thu nhập danh nghĩa lớn hơn một hộ một lao động tại bang có chi phí thấp, nhưng điều đó không đồng nghĩa mức sống thực tế cao hơn tương ứng.
Cộng đồng người Ấn Độ tại Mỹ có tỷ lệ lớn người nhập cư qua các kênh chuyên môn cao, đặc biệt trong công nghệ, y tế và kỹ thuật. Cộng đồng Philippines có tỷ lệ sử dụng tiếng Anh cao và sự hiện diện đáng kể trong ngành y tế. Trong khi đó, lịch sử di cư của người Việt gắn với cả các chương trình nhân đạo, đoàn tụ gia đình, kinh doanh nhỏ và di chuyển chuyên môn.
Mỗi cấu trúc di cư tạo ra một hồ sơ kinh tế khác nhau.
Về giáo dục, Pew Research Center cho biết khoảng 36% người Việt tại Mỹ từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân hoặc trình độ cao hơn.
Tỷ lệ này thấp hơn mức 56% của người Mỹ gốc Á nói chung. Trong số một số cộng đồng lớn, tỷ lệ tương ứng được nội dung ban đầu ghi nhận là khoảng 50% đối với người Philippines, 60% đối với người Hàn Quốc và 77% đối với người Ấn Độ.
Một lần nữa, khoảng cách không nên được giải thích như sự khác biệt về khả năng học tập. Nó phản ánh rất rõ lịch sử và cơ cấu dân số.
Nhiều người Việt thuộc thế hệ nhập cư đầu tiên đến Hoa Kỳ khi đã trưởng thành, có thể không được đào tạo trong hệ thống giáo dục Mỹ hoặc gặp khó khăn trong việc công nhận bằng cấp. Một bộ phận đến theo diện nhân đạo hoặc đoàn tụ gia đình, thay vì được tuyển chọn trước dựa trên bằng cấp nghề nghiệp.
Ngược lại, nhóm sinh tại Mỹ được tiếp cận hệ thống giáo dục Mỹ từ nhỏ và thường có trình độ tiếng Anh tốt hơn.
Một trong những số liệu đáng chú ý nhất là chênh lệch về trình độ đại học giữa các thế hệ.
Theo dữ liệu được Pew tổng hợp, khoảng 59% người gốc Việt sinh tại Mỹ từ 25 tuổi trở lên có bằng cử nhân hoặc cao hơn. Trong khi đó, tỷ lệ ở nhóm người Việt nhập cư là khoảng 29%.
Khoảng cách 30 điểm phần trăm cho thấy thế hệ sinh ra và trưởng thành tại Mỹ đã có sự dịch chuyển mạnh về giáo dục.
Có nhiều nguyên nhân có thể góp phần tạo ra khác biệt này:
Thứ nhất, người sinh tại Mỹ không phải trải qua quá trình thích nghi ngôn ngữ và chuyển đổi bằng cấp như thế hệ nhập cư.
Thứ hai, họ có nhiều thời gian hơn để hiểu hệ thống tuyển sinh, học bổng và lộ trình nghề nghiệp.
Thứ ba, các gia đình nhập cư thường dành ưu tiên lớn cho giáo dục của thế hệ tiếp theo, xem bằng cấp như con đường nâng cao khả năng dịch chuyển xã hội.
Dẫu vậy, bằng đại học không phải thước đo duy nhất của thành công. Nhiều người Việt tại Mỹ phát triển kinh tế thông qua kinh doanh, ngành dịch vụ, nghề kỹ thuật và các công việc đòi hỏi chứng chỉ chuyên môn thay vì bằng cử nhân bốn năm.
Bên cạnh thu nhập và học vấn, tỷ lệ sở hữu nhà là một chỉ báo khác về mức độ ổn định kinh tế.
Theo Pew Research Center, 68% hộ gia đình do người Việt làm chủ sở hữu căn nhà đang sinh sống, cao hơn tỷ lệ 62% của các hộ gia đình gốc Á nói chung.
Con số này là điểm nổi bật của cộng đồng người Việt. Nó có thể phản ánh xu hướng ưu tiên tích lũy tài sản, mong muốn ổn định lâu dài và sự phát triển của các cộng đồng định cư qua nhiều thập niên.
Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu nhà cũng cần được đặt trong bối cảnh. Giá trị căn nhà, khoản vay thế chấp, chi phí bảo trì và sự khác biệt giá bất động sản giữa các bang đều ảnh hưởng đến tình trạng tài chính thực tế.
Sở hữu nhà tại khu vực có giá bất động sản rất cao không đồng nghĩa hộ gia đình không chịu áp lực tài chính.
Những thống kê về thu nhập cao thường tạo ra định kiến rằng tất cả người Mỹ gốc Á đều thành công về kinh tế. Pew Research Center cảnh báo rằng thực tế phức tạp hơn: khoảng một phần mười người Mỹ gốc Á sống trong cảnh nghèo và nhóm này có mức bất bình đẳng thu nhập cao.
Trong cộng đồng người Việt cũng tồn tại khoảng cách giữa người có chuyên môn cao, chủ doanh nghiệp thành công và các gia đình thu nhập thấp, người cao tuổi hoặc người hạn chế tiếng Anh.
Vì vậy, số trung vị của cả cộng đồng không đại diện cho hoàn cảnh của mọi cá nhân. Một bài phân tích có trách nhiệm cần trình bày cả tiến bộ lẫn những thách thức còn tồn tại.
Khả năng sử dụng tiếng Anh thường liên quan trực tiếp tới giáo dục, tiếp cận thông tin và cơ hội nghề nghiệp.
Ở quy mô cộng đồng gốc Á, Pew cho biết 74% người từ 5 tuổi trở lên sử dụng tiếng Anh thành thạo. Tỷ lệ ở người gốc Á sinh tại Mỹ là 95%, trong khi ở nhóm nhập cư là 59%.
Đối với người Việt, những người đến Mỹ khi còn nhỏ hoặc sinh tại Mỹ thường có lợi thế ngôn ngữ lớn hơn. Người nhập cư ở độ tuổi trưởng thành có thể phải vừa học tiếng Anh, vừa làm việc và thích nghi với một hệ thống văn hóa mới.
Bên cạnh đó, thời gian cư trú cũng tạo điều kiện để người nhập cư tích lũy vốn, xây dựng tín dụng, mở doanh nghiệp, mua nhà và chuyển sang các công việc tốt hơn.
Do vậy, so sánh cộng đồng mà không kiểm soát các yếu tố này dễ dẫn tới kết luận đơn giản hóa.
Các số liệu về người Việt tại Mỹ cho thấy trải nghiệm quốc tế có thể mở ra cơ hội, nhưng kết quả lâu dài không chỉ phụ thuộc vào việc có được visa hoặc đặt chân đến một quốc gia phát triển.
Năng lực ngôn ngữ, bằng cấp, kỹ năng nghề nghiệp, hiểu biết pháp luật và khả năng thích nghi mới là những yếu tố ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng cuộc sống.
Đối với người có kế hoạch học tập hoặc làm việc ở nước ngoài, việc chuẩn bị nên bắt đầu trước chuyến đi. Một số câu hỏi cần được làm rõ gồm:
Bằng cấp hiện tại có được công nhận không?
Ngành nghề có yêu cầu giấy phép hành nghề?
Trình độ ngoại ngữ đã đáp ứng môi trường học tập hoặc làm việc chưa?
Chi phí sinh hoạt có phù hợp với nguồn tài chính?
Visa đang theo đuổi cho phép học, làm việc hay cư trú trong phạm vi nào?
Lộ trình sau khi kết thúc chương trình là gì?
Không nên xem việc đến Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào là bảo đảm cho thu nhập cao. Cơ hội luôn đi kèm yêu cầu về năng lực, sự chuẩn bị và tuân thủ pháp luật.
Tam Duc Global – Global Visa TDC nhìn nhận cộng đồng người Việt ở Mỹ như một ví dụ về khả năng phát triển qua nhiều thế hệ.
Thu nhập 86.000 USD, tỷ lệ sở hữu nhà 68% và sự gia tăng trình độ đại học ở thế hệ sinh tại Mỹ là những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, những thành tựu này được hình thành qua nhiều năm học tập, làm việc, thích nghi và tích lũy; không phải kết quả tự động của việc di cư.
Vì thế, hành trình quốc tế cần được chuẩn bị với góc nhìn dài hạn. Visa chỉ là điều kiện đầu vào. Để thực sự phát triển vượt ra ngoài biên giới, mỗi người cần đầu tư vào ngôn ngữ, kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực giao tiếp liên văn hóa và sự hiểu biết về hệ thống pháp lý.
Trải nghiệm quốc tế có thể giúp người Việt trở nên tự tin và cạnh tranh hơn. Nhưng giá trị lớn nhất chỉ xuất hiện khi trải nghiệm ấy được chuyển hóa thành năng lực thực tế và sự đóng góp tích cực cho gia đình, cộng đồng cũng như Việt Nam.
Nguồn tham khảo: Pew Research Center, dữ liệu American Community Survey 2021–2023; Migration Policy Institute.
Lưu ý: Các số liệu thu nhập được tính theo hộ gia đình, không phải thu nhập cá nhân. Số liệu về người Việt tại Mỹ có thể bao gồm cả người chỉ nhận nguồn gốc Việt và người có nhiều nguồn gốc. Việc so sánh giữa các cộng đồng cần xem xét khác biệt về độ tuổi, quy mô hộ, địa bàn cư trú, lịch sử nhập cư và cơ cấu nghề nghiệp.
Xem toàn bộ thư viện
